Infiltratieproeven voor correcte dimensionering van infiltratievoorziening

Een infiltratieproef is nuttig om een infiltratievoorziening correct te ontwerpen. Tauw voerde onderzoek uit voor projecten in onder meer Roeselare, Gent en Ingelmunster. Ze hanteren daarvoor verschillende methoden.

Infiltratievoorziening verplicht

De hemelwaterverordening is de gewestelijke stedenbouwkundige verordening inzake hemelwaterputten, infiltratievoorzieningen, buffervoorzieningen en gescheiden lozing van afval- en hemelwater. Ze verplicht in Vlaanderen een individuele infiltratievoorziening voor de volgende bouwwerkzaamheden als de oppervlakte van het goed groter is dan 250 m²:

•    Bouwen of herbouwen van gebouwen of constructies met een nieuwe horizontale dakoppervlakte > 40 m²
•    Aanleggen of heraanleggen van verharde oppervlaktes > 40 m² nieuw
•    Uitbreiden van verhardingen of overdekte constructies met > 40 m² nieuw

Een infiltratieproef geeft nuttige informatie

Ze draagt de kennis aan om de infiltratievoorziening correct te ontwerpen. Lokale omstandigheden kunnen afwijken van de indicatie op de Vlaamse infiltratiekaart:

•    Als de bodem onvoldoende infiltreert, is het aanleggen van een infiltratievoorziening nutteloos. Afwijken van de opgelegde infiltratievoorzieningen is wel mogelijk als onder meer aangetoond wordt dat de doorlatendheidsfactor kf van de bodem voldoende klein is.
•    Lokaal infiltreren is soms toch mogelijk. Zo wordt de buffervoorziening overbodig en krijgt het lokale regenwaterafvoerstelsel geen onnodige belasting te verduren.

Drie mooie projecten

VDAB in Roeselare krijgt een nieuw oefenterrein waar bouwplaatsmachinisten de praktijk van het beroep kunnen inoefenen. Om de infiltreerbaarheid van het volledige terrein te kennen, voerde Tauw een groot infiltratie-onderzoek uit dat de permeabele lagen in kaart bracht. Op basis van de uitgevoerde metingen werd de meest geschikte locatie van de bufferbekkens bepaald om een optimale infiltratie te verkrijgen.

• Ook voor de heraanleg van de parking bij Flanders Expo Gent voerde Tauw infiltratieproeven uit. Met de resultaten konden de verschillende infiltratievoorzieningen nauwkeurig gedimensioneerd worden.

• Voor de heraanleg van de stationsomgeving van Ingelmunster deed Tauw een uitgebreide infiltratiestudie. Die was belangrijk om het regenwater van de grote verharde oppervlaktes van de perrons en omgeving zo veel mogelijk te infiltreren.

Vier methoden

Er bestaan meerdere technieken om de infiltratiecapaciteit in situ op verschillende dieptes te bepalen. Naargelang de situatie kiezen we de meest geschikte methode.

•    Dubbele-ring-infiltratietest
Deze methode bepaalt de doorlatendheid van de oppervlakkige grondlagen. De dubbele ringinfiltrometer bestaat uit 2 ringen met een verschillende diameter die in elkaar staan. We drukken deze ringen voor een stuk in de grond en vullen ze deels met water. Door het waterniveau in de ringen constant te houden en te meten hoeveel water we moeten bijvullen, bepalen we hoe snel het water zakt in functie van de tijd.

•    Omgekeerde boorgatmethode (Hooghoudtmethode; Porchetmethode)
Dankzij deze methode kennen we de infiltratiecapaciteit tussen 50 cm diepte en boven het grondwater. We boren een gat, pompen water in het boorgat en bepalen na verzadiging van de bodem hoe snel het waterniveau daalt.

•    Boorgatmethode voor verzadigde bodems
Tot een bepaalde diepte onder het grondwaterpeil boren we een gat. Zodra het grondwater weer op zijn oorspronkelijke peil staat, pompen we het water weg. Daarna bepalen we met een vlotter hoe snel het waterniveau stijgt. Voor een reproductiever resultaat kunnen we deze meting ook uitvoeren met een peilbuis.

We vertalen de gemeten waarden in een doorlatendheidsfactor van de verschillende lagen.

•    Monstername
Een vierde methode is altijd toepasbaar: we nemen een monster van de bodem, bij voorkeur ongeroerd. Ex situ bepalen we dan de permeabiliteit van de bodem in het labo op een geroerd of ongeroerd staal. De methode varieert naargelang de bodem uit leem/klei of zand bestaat.

T +32 16 35 28 29
E nele.philips@tauw.com

Hoe kunnen wij u helpen?

Leg uw vraagstuk voor aan onze experts, wij adviseren graag.